Po艂o偶enie i obszar parku

image

Park po艂o偶ony jest w Sudetach 艢rodkowych. Obejmuje 艣rodkow膮 cz臋艣膰 pasma G贸r Sowich z najwy偶sz膮 kulminacj膮 - Wielka Sowa (1015 m n.p.m) oraz odosobniony masyw W艂odarza (811 m n.p.m.). Wierzchowina G贸r Sowich jest wyr贸wnana, a stoki (zw艂aszcza p贸艂nocno 鈥 wschodnie) strome, poci臋te g艂臋bokimi i w膮skimi dolinkami potok贸w. W wielu miejscach znajduj膮 si臋 malownicze ska艂ki. Granic臋 p贸艂nocno 鈥 wschodni膮 tworzy 400 鈥 500 m wysoko艣ci Kraw臋d藕, wyznaczona przebiegiem sudeckiego uskoku brze偶nego. Najni偶szy punkt to oko艂o 350 m.n.p.m. k/Pieszyc. Pod wzgl臋dem geologicznym Park obejmuje cz臋艣膰 gnejsowego bloku G贸r Sowich, stanowi膮cego najstarszy 鈥 proterozoiczny element budowy geologicznej Sudet贸w. W艣r贸d ska艂 metamorficznych najwi臋ksz膮 powierzchni臋 zajmuj膮 gnejsy i migmatyty uwa偶ane za najstarsz膮 formacj臋 skaln膮 w obr臋bie ca艂ych Sudet贸w. S膮 to r贸偶ne odmiany gnejs贸w, cz臋sto silnie zafa艂dowane. W艣r贸d nich wyst臋puj膮 wk艂adki amfibolit贸w, serpentynit贸w, hornblendyt贸w, ska艂 kwarcowych oraz m艂odsze ska艂y 偶y艂owe. Cz臋艣膰 ska艂 jest silnie zmieniona tektoniczne. Na utworach metamorficznych zachowa艂y si臋 fragmenty pokrywy osadowej karbonu, reprezentowane przez zlepie艅ce i piaskowce oraz 艂upki. G贸ry s膮 ubogie w surowce mineralne. G艂贸wnym walorem obszaru jest du偶a lesisto艣膰. S膮 to g艂贸wnie lasy dolnoreglowe oraz lasy mieszane. W najwy偶ej po艂o偶onych partiach Wielkiej Sowy, Kalenicy i S艂onecznej, wyst臋puje b贸r 艣wierkowy regla g贸rnego, z p艂atami sztucznie wprowadzonej kosodrzewiny.

Przyroda

Szata ro艣linna

    Obecnie istniej膮ce zespo艂y ro艣linne przewa偶nie s膮 pochodzenia antropogenicznego. Ich sk艂ad uzale偶niony jest wyra藕nie od pi臋ter wysoko艣ciowych. Jeszcze na pocz膮tku 艣redniowiecza regiel dolny porasta艂a charakterystyczna dla ca艂ych Sudet贸w puszcza bukowo-jaworowa z domieszk膮 jod艂y. Dzi艣 natomiast wi臋kszo艣膰 obszaru parku porastaj膮 lasy dolnoreglowe: 艣wierkowe, bukowe lub mieszane, cz臋sto z domieszk膮 innych gatunk贸w np.: modrzewia, jaworu, brzozy a ni偶ej r贸wnie偶 sosny. W wy偶szych partiach, grzbietowych lasy s膮 zbli偶one do naturalnych, o ubogim, cho膰 zmiennym sk艂adzie flory towarzysz膮cej, przewa偶nie bor贸wki czarnej i 艣mia艂ka pogi臋tego. Typowy b贸r 艣wierkowy regla g贸rnego porasta Wielk膮 Sow臋. Najcz臋ciej wyst臋puje w nim trzcinnik ow艂osiony. Na bardziej stromych zboczach powierzchowinowych i licznych dolinek wyst臋puje cz臋sto kwa艣na buczyna z ubog膮 liczb膮 gatunk贸w towarzysz膮cych w dolnym pi臋trze lasu. Znacznie cz臋stsza, cho膰 tworz膮ca na og贸艂 ma艂e skupienia, jest 偶yzna buczyna sudecka o bogatszym podszycie i runie, co wynika z du偶ej zasobno艣ci gleb. Na zboczu Wielkiej Sowy sztucznie nasadzona kosodrzewina, w najwy偶szych fragmentach wyst臋puje b贸r 艣wierkowy regla g贸rnego. Wyst臋puje w nim najcz臋ciej trzcinnik ow艂osiony. Sporadycznie zachowa艂y si臋 lasy d臋bowo-grabowe z urozmaiconym runem. Wzd艂u偶 potok贸w rozwin臋艂y si臋 drzewostany typowe dla siedlisk 艂臋gowych. Jest to przede wszystkim podg贸rski 艂臋g jesionowy porastaj膮cy teren nawet do wysokoci 750 m n.p.m. W艣r贸d bogatego drzewostanu dominuje tu g艂贸wnie jesion wynios艂y, cz臋sty jest tak偶e klon zwyczajny, olsza i wi膮z g贸rski. U podn贸偶a zachowa艂 si臋 艂臋g wierzbowo-topolowy z nieznaczn膮 na og贸艂 domieszk膮 olszy.

     Pod wzgl臋dem geograficznym rolinno艣膰 jest znacznie zr贸偶nicowana, cho膰 przewa偶aj膮 wyra藕nie gatunki holarktyczne, reprezentowane przede wszystkim przez elementy europejskie i eurosyberyjskie 鈥 przy braku atlantyckich i nielicznych subatlantyckich jak sit sztywny i mszak. Elementy subalpejskie obejmuj膮 m.in. arnik臋 g贸rsk膮, jaskier platanolistny i kos贸wk臋. Typowe dla regla dolnego s膮: wymieraj膮ca jod艂a, buk, starzec Fuchsa, olsza szara, cis pospolity i przytulia okr膮g艂olistna. Na kwa艣nym pod艂o偶u rosn膮 przewa偶nie: bliniczka psia trawka, bor贸wka czarna, turzyca pigu艂kowata i wid艂ak wroniec. W dobrze na艣wietlonych miejscach pojawia si臋 dzwonek brzoskwiniolistny, je偶yna i lepnica. Wyst臋puj膮ce tu gatunki chronione to: cis pospolity, barwinek pospolity, bluszcz pospolity, wawrzynek wilcze艂yko, arnika g贸rska, bu艂awnik wielokwiatowy, dziewi臋膰si艂 bez艂odygowy, lilia z艂otog艂贸w, naparstnica zwyczajna, storczyk plamisty, 艣nie偶yca wiosenna, 艣nie偶yczka przebi艣nieg, wid艂aki, zimowit jesienny.

Fauna

    Pod wzgl臋dem faunistycznym teren parku nie r贸偶ni si臋 specjalnie od innych cz臋艣ci Sudet贸w. Jego przynale偶no艣膰 od okr臋gu zachodniosudeckiego wyra偶a si臋 w fakcie wyst臋powania nielicznych ju偶 tylko gatunk贸w karpackich, jakie przedosta艂y si臋 na zach贸d od Nysy K艂odzkiej. Dominuj膮 tu wyra藕nie gatunki euro-syberyjskie m.in. lis i kuna le艣na. Liczne s膮 tak偶e gatunki 艣rodkowoeuropejskie z typowym dla nich 艣widrzykiem dwufa艂dkowym. Z wi臋kszych zwierz膮t maj膮 tu siedliska: jele艅, sarna, dzik, oraz muflon sprowadzony na prze艂omie XIX i XX wieku ze S艂owacji. Spo艣r贸d ptak贸w wyst臋puje jarz膮bek, sowa w艂ochata, pluszcz, krzy偶odzib, a tak偶e coraz cz臋艣ciej spotykany bocian czarny. Spo艣r贸d gatunk贸w chronionych nale偶y wymieni膰 m.in.: kreta, 艂asic臋, tch贸rza, liczne gatunki nietoperzy, sow臋 w艂ochat膮, dzi臋cio艂a czarnego, soko艂a w臋drownego, pluszcza, go艂臋bia grzywacza, pustu艂k臋, myszo艂owa zwyczajnego, bociana bia艂ego i czarnego; z p艂az贸w i gad贸w - ropuch臋 szar膮, kumaka g贸rskiego, salamandr臋, jaszczurk臋 zwink臋, padalca, zaskro艅ca.

 Klimat

    Klimat kszta艂towany jest pod wp艂ywem tych samych mas powietrza, kt贸re kszta艂tuj膮 pogod臋 na Dolnym 艢l膮sku oraz w Polsce: powietrze zwrotnikowo-morskie, zwrotnikowo-kontynentalne, polarno-kontynentalne, arktyczno-morskie, umiarkowane-kontynentalne oraz wy偶szych warstw troposfery. Najkorzystniejsze klimatycznie s膮 po艂udniowe Podn贸偶a G贸r Sowich oraz Obni偶enie Bo偶kowa i Obni偶enie Noworudzkie, w pi臋trze do ok. 400 - 500 m n.p.m. 艢rednia temperatura obni偶a si臋 tu o ok. 0,5 - 1,00 stopnia C na ka偶de 100 m wzniesienia. Najcieplejszym miesi膮cem jest lipiec, najzimniejszym stycze艅. Okres wegetacyjny ma zr贸偶nicowan膮 d艂ugo艣膰 w zale偶noci od wysok艣oci terenu i regionu i trwa od oko艂o 210 dni w dolinach i obni偶eniach do oko艂o 170 dni w partiach szczytowych. Opady s膮 r贸wnie偶 zr贸偶nicowane i ich suma roczna wyra藕nie zwi臋ksza si臋 w miar臋 wzrostu wysoko艣ci, aby w najwy偶szych szczytach osi膮gn膮膰 oko艂o 900 mm. Maksimum opad贸w przypada na czerwiec i lipiec, a minimum na grudzie艅. Najbardziej s艂onecznym miesi膮cem lata jest sierpie艅, zimy 鈥 stycze艅. Na ca艂ym obszarze przewa偶aj膮 wiatry po艂udniowo - zachodnie, przy czym najwi臋ksze ich nasilenie notuje si臋 na grzbiecie G贸r Sowich w okresie jesiennym. Pokrywa 艣nie偶na najd艂u偶ej zalega w najwy偶szych partiach G贸r Sowich, od pa藕dziernika do ko艅ca kwietnia.

 Wody

    G贸ry Sowie le偶膮 w ca艂o艣ci w dorzeczu Odry, w obr臋bie zlewni jej lewobrze偶nych dop艂yw贸w: Nysy K艂odzkiej i Bystrzycy. Ca艂a sie膰 hydrograficzna, zdeterminowana jest struktur膮 geologiczn膮 obszaru. Wszystkie potoki G贸r Sowich maj膮 charakter rzek g贸rskich, p艂yn膮cych g艂臋bokimi, w膮skimi dolinami o stromych a cz臋sto tak偶e skalistych zboczach. Nieprzepuszczalne pod艂o偶e przy znacznym nachyleniu zboczy sprawia, 偶e niewielkie nawet opady powoduj膮, szczeg贸lnie po letnich, ulewnych deszczach, gwa艂towne wezbrania potok贸w a w konsekwencji stwarzaj膮 zagro偶enie powodziowe u podn偶a g贸r. Z kolei w okresach suchych utrzymuj膮 si臋 niskie stany w贸d, a wiele ciek贸w okresowo zanika. Wysokie stany w贸d wyst臋puj膮 najcz臋ciej w lipcu lub sierpniu, co wi膮偶e si臋 z przypadaj膮cymi na te miesi膮ce najwy偶szymi opadami. Drugorz臋dne wysokie stany pojawiaj膮 si臋 niekiedy w marcu, kwietniu i maju i wi膮偶膮 si臋 z topnieniem 艣niegu lub opadami wiosennymi. G贸ry Sowie nale偶膮 do obszar贸w sta艂ego deficytu wody, do czego w niema艂ym stopniu przyczyni艂o si臋 g贸rnictwo w臋glowe i znaczny stopie艅 urbanizacji regionu.

    Pozaprzyrodnicz膮 osobliwo艣ci膮 Parku Krajobrazowego G贸r Sowich jest mi臋dzy innymi kamienna wie偶a widokowa na Wielkiej Sowie, o wysoko艣ci 29,5 m, zbudowana w 1906 r. Gmina Pieszyce rozpocz臋艂a starania w pozyskaniu 艣rodk贸w na remont wie偶y widokowej na Wielkiej Sowie. Jej renowacja jest zadaniem realizowanym i finansowanym przez gmin臋 Pieszyce. Zamiarem gminy jest, aby remont zosta艂 wykonany do ko艅ca 2005 roku i aby w dniu 24 maja 2006 roku mo偶na by艂o 艣wi臋towa膰 100-lecie wie偶y. Urz膮d Miejski w Pieszycach zwr贸ci艂 si臋 z pro艣b膮 do o艣ciennych gmin o wsparcie finansowe w remoncie, w ko艅cu symbolu nie tylko Pieszyc, ale r贸wnie偶 Powiatu Dzier偶oniowskiego, jak i ca艂ego masywu Sudet贸w 艢rodkowych. 
    W chwili obecnej trwaj膮 prace nad tworzeniem dokumentacji kosztorysowej obejmuj膮cej: remont elewacji, zagospodarowanie otoczenia, remont i aran偶acj臋 wn臋trz, budow臋 instalacji do iluminacji wie偶y oraz monitoringu otoczenia. Wst臋pnie koszt inwestycji przewidziany jest na 360.000 z艂 - 400.000 z艂 w roz艂o偶eniu na dwa lata (2004-2005).